Oprysk na chwasty w truskawkach na wiosnę – jak wykonać skutecznie?

Skuteczny wiosenny oprysk na chwasty w truskawkach zaczyna się od oceny ich wielkości – drobne siewki do 2–3 liści można niszczyć chemicznie, a starsze chwasty trzeba najpierw usunąć mechanicznie. W artykule wyjaśniam, jak dobrać preparat, przygotować plantację i uniknąć uszkodzenia truskawek.

Od czego zależy skuteczność wiosennego oprysku?

Niepożądane rośliny konkurują z truskawkami o wodę, składniki pokarmowe, światło i tlen. Silnie zachwaszczona kwatera plonuje słabiej, a w skrajnych przypadkach może zostać całkowicie zagłuszona. Na chwastach rozwijają się ponadto choroby i szkodniki, które później przenoszą się na krzewy owocowe.

Wiosną decydujące znaczenie ma faza rozwojowa chwastów. Preparaty dolistne i doglebowe najskuteczniej działają na młode siewki, dlatego oprysk planuje się tuż po pierwszych wschodach. Gdy rośliny mają już 4 i więcej liści, środki chemiczne zawodzą i konieczne staje się mechaniczne odchwaszczanie.

Wiosną herbicydy dolistne dobrze działają tylko na młode chwasty – najlepiej w fazie 2–3 liści właściwych. Przy czterech i więcej liściach skuteczność spada na tyle, że zabieg trzeba poprzedzić mechanicznym usunięciem chwastów.

Do gatunków, których siewki potrafią przetrwać zimę i pojawić się na plantacji wczesną wiosną, należą:

• bratek polny,
• jasnota purpurowa,
• gwiazdnica pospolita,
• wiechlina roczna,
• starzec zwyczajny,
• tasznik pospolity.

Jak dobrać herbicyd do rodzaju chwastów?

Chwasty dzieli się na jednoliścienne i dwuliścienne, a podział ten ułatwia wybór substancji czynnej. Na plantacji truskawki nie ma jednego preparatu, który w każdych warunkach zwalczy wszystkie gatunki. Z tego powodu często łączy się zabiegi mechaniczne i chemiczne, a preparaty stosuje rotacyjnie.

Dalszy dobór środka zależy od tego, które gatunki dominują na danej kwaterze. W uprawie truskawek lista zarejestrowanych preparatów jest wąska, dlatego przed zakupem trzeba sprawdzić aktualne etykiety i zezwolenia Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Jak zwalczać chwasty dwuliścienne?

Na wschodzące chwasty dwuliścienne można zastosować preparat z metamitronem. Substancja ta jest pobierana przez korzenie i liście, a zabieg wykonuje się tuż przed wschodami lub na siewki w fazie 2–3 liścieni. Sprawdza się dwukrotna aplikacja w dawce 0,8 kg/ha, w odstępie 10 dni. Taki sposób przedłuża ochronę plantacji przed kolejnymi wschodami.

Inny preparat na chwasty dwuliścienne w fazie liścieni można stosować metodą dawek dzielonych – 3 zabiegi po 1,5 l/ha co 7–14 dni. To rozwiązanie przydaje się, gdy chwasty pojawiają się falami.

Jak postępować z chwastami jednoliściennymi?

Na plantacjach, na których wiosną pojawiają się miotła zbożowa, chwastnica jednostronna albo perz, stosuje się graminicydy. Na chwasty jednoroczne zalecana dawka to 0,8 l/ha. Do zwalczania perzu w fazie 4–6 liści właściwych dawkę podnosi się do 2 l/ha.

Czym różnią się herbicydy doglebowe od dolistnych?

Herbicydy doglebowe działają na kiełkujące siewki i wymagają wilgotnej, wcześniej oczyszczonej gleby. Można je zastosować wczesną wiosną, gdy ziemia jest już rozmarznięta, a temperatura pozostaje dodatnia. Herbicydy dolistne wnikają przez zielone części chwastów, dlatego oprysk powinien trafić na suche liście przy temperaturze około 20°C i podwyższonej wilgotności powietrza. Deszcz w ciągu 5 godzin od aplikacji może obniżyć skuteczność zabiegu.

W praktyce wiosennej zabiegi doglebowe stosuje się wtedy, gdy jesienią nie wykonano takiej ochrony, albo gdy zachodzi potrzeba rotacji substancji czynnych. Jeżeli chwasty już wzeszły, lepszym wyborem bywa preparat o działaniu dolistnym lub dolistno-doglebowym.

Jak przygotować plantację przed wiosennym zabiegiem?

Gdy chwasty są zaawansowane w rozwoju, samo pryskanie nie wystarczy. W takiej sytuacji międzyrzędzia uprawia się mechanicznie na głębokość 2–3 cm, a w rzędach usuwa się chwasty ręcznie. Dopiero po takim oczyszczeniu, kiedy pojawią się świeże siewki, można zaplanować herbicyd doglebowy lub dolistny.

Spulchnienie gleby podczas odchwaszczania poprawia jej napowietrzenie i ułatwia późniejsze działanie preparatów doglebowych. Koszenie liści truskawek odsłania wprawdzie podłoże i sprzyja wschodom chwastów, ale jednocześnie ułatwia dotarcie herbicydu do gleby. W ograniczaniu wschodów pomaga też ściółkowanie plantacji agrowłókniną, słomą lub czarną folią.

Przed założeniem nowej kwatery trzeba zniszczyć chwasty wieloletnie, takie jak skrzyp polny, rzepicha leśna czy ostrożeń polny. Na stanowisku pod plantację stosuje się wtedy preparaty glifosatowe, gdy rośliny osiągną 10–15 cm. Uprawę gleby można rozpocząć nie wcześniej niż 3 tygodnie po zabiegu, a truskawki sadzi się po upływie 4–5 tygodni od aplikacji, przy średniej dobowej temperaturze 13–15°C.

Dobrym uzupełnieniem przed założeniem plantacji bywa przedplon z gorczycy, gryki lub facelii. Rośliny te ograniczają liczbę wschodzących chwastów i wzbogacają glebę w substancje organiczne. Mieszanina gorczycy i gryki dodatkowo hamuje rozwój pędraków.

Czego unikać na młodych i wrażliwych plantacjach?

Młode rośliny truskawek, które nie wykształciły jeszcze dostatecznej liczby korzeni przybyszowych, są bardzo wrażliwe na herbicydy, zwłaszcza doglebowe. Na nowych nasadzeniach najpierw wykonuje się uprawki mechaniczne i ręczne odchwaszczanie. Na chemię można zdecydować się dopiero po dobrym przyjęciu roślin.

Jak chronić młode truskawki?

Po 2–3 tygodniach od posadzenia, gdy plantacja jest już pozbawiona chwastów, można zastosować doglebowy preparat z pendimetaliną w dawce 2,5–3,5 l/ha. Nie miesza się go wtedy z glebą. Należy natomiast zrezygnować z niego na glebach lekkich, piaszczystych, ubogich w próchnicę lub zalanych wodą.

Inny doglebowy preparat z napropamidem można podać nie wcześniej niż 4 miesiące od posadzenia truskawek, ponieważ zbyt wczesne użycie grozi uszkodzeniem młodych roślin. Zalecana dawka wynosi 4–6 l/ha, a środek trzeba płytko wymieszać z glebą.

Na glebach lekkich, piaszczystych i ubogich w próchnicę herbicydy doglebowe mogą uszkodzić truskawki – w takich warunkach bezpieczniej oprzeć się na uprawkach mechanicznych.

Które odmiany są wrażliwe na herbicydy?

Nie każda odmiana toleruje te same substancje czynne. Odmiany Elsanta, Kent, Elkat i Flair są wrażliwe na preparaty oparte na metamitronie. Odmiany Albion, Capitola, Darselect i Marmolada źle reagują na środki zawierające mieszaninę fenmedifamu, desmedifamu i etofumesatu. Przed wyborem herbicydu trzeba więc uwzględnić nie tylko skład gatunkowy chwastów, ale także odmianę truskawek.

Na starszych plantacjach po zbiorach chwasty bywają już zbyt wyrośnięte, by chemia zadziałała. Wtedy konieczne są pielniki, a następnie ręczne odchwaszczanie w rzędach. Do zabiegów po zbiorach należy też niszczenie rozłogów, które konkurują z roślinami matecznymi.

Jak wykonać oprysk wiosenny krok po kroku?

Przed przystąpieniem do zabiegu sprawdź aktualny rejestr środków ochrony roślin – lista preparatów dopuszczonych do uprawy truskawek jest co roku aktualizowana, także w 2026 roku. Każdy preparat stosuje się zgodnie z etykietą i tylko wtedy, gdy ma zezwolenie na użycie w truskawkach.

W praktyce dobrze sprawdza się następująca kolejność:

1. Oceń fazę rozwojową chwastów oraz wilgotność gleby.
2. Usuń mechanicznie duże chwasty z międzyrzędzi i rzędów.
3. Wybierz preparat dostosowany do gatunków dominujących na kwaterze.
4. Wykonaj oprysk przy suchej pogodzie i temperaturze właściwej dla danego środka.
5. Zachowaj odstęp między zabiegami zgodny z etykietą.

Do poprawy działania herbicydów doglebowych można dodać adiuwant. Poprawia on przyleganie cieczy do powierzchni gleby, zapobiega zbyt głębokiemu przemieszczaniu się substancji czynnej i zmniejsza ryzyko wystąpienia fitotoksyczności na truskawkach.

Rotacja preparatów o różnych mechanizmach działania ogranicza ryzyko uodparniania się chwastów na jedną substancję czynną. Na plantacjach, na których wiosną problem stanowią chwasty jednoliścienne, po oczyszczeniu mechanicznym można zastosować graminicyd, a na kolejne wschody dwuliścienne – preparat o innym mechanizmie działania.